Fransa’da faaliyet gösteren Nantes Türk Kültür Derneği yöneticilerinden bir vatandaşımız, Nantes Başkonsolosluğumuza başvurarak bir Fransız vatandaşının elinde bulunan kültür varlığını Türkiye’ye iade etmek istediğini bildirmiştir. Söz konusu kişinin, Türkiye’nin kültür varlığı kaçakçılığının önlenmesine yönelik çalışmalarına ilişkin medyada yer alan haberlerden etkilendiği ve uzun yıllar önce Türkiye’den çıkardığı heykel başını elinde bulundurmaktan vicdani rahatsızlık duyduğu ifade edilmiştir. Bunun üzerine, eserin ülkemize iadesine yönelik çalışmalar Bakanlığımızın koordinasyonunda başlatılmıştır. Yürütülen çalışmalar sonucunda kültür varlığı, Türkiye’ye getirilmiştir.

Kristalli beyaz mermerden yapılmış heykel başının boyun kısmında, burun ucunda ve arka bölümünde kırıklar bulunmaktadır. Gözler oldukça belirgin, iri ve ağır kapaklı biçimde işlenmiştir. Göz çukurlarında ve ağız çevresinde görülen koyu renklerin, antik dönemde figürü canlandırmak amacıyla kullanılan kök boya kalıntılarından veya topraktaki minerallerin bıraktığı izlerden kaynaklanmış olabileceği değerlendirilmektedir.

Heykel başının mevcut özellikleri, eserin klasik yüksek sanatın ince işçiliğinden ziyade Roma taşra sanatı özellikleri taşıdığına işaret etmektedir. Boyun kısmındaki kırıklı yapı, eserin muhtemelen tam vücut bir adak heykeline ait olduğunu düşündürmektedir. Taşra üslubu taşıyan bu tür eserlerde sanatçıların, Roma’daki ana akım tanrı ve tanrıça tasvirlerini yerel kişilere, örneğin dönemin önde gelen bir hayırseveri veya aristokratına, uyarlamış olabileceği değerlendirilmektedir.

Son yıllarda kültür varlıklarının gönüllü iadesine yönelik örneklerin artması, kültürel mirasın korunmasına ilişkin uluslararası farkındalığın güçlendiğini göstermektedir. Bu gelişmede, Türkiye’nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele alanında ulusal ve uluslararası düzeyde yürüttüğü çalışmaların da önemli bir payı bulunmaktadır.

Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar ve uluslararası alanda sürdürülen iş birlikleri, kültür varlıklarının kökeni ve edinim geçmişi konusunda kamuoyunda, koleksiyonerler ile ilgili kişi ve kurumlar nezdinde duyarlılığın artmasına katkı sağlamaktadır. Fransa’dan gerçekleştirilen bu gönüllü iade de söz konusu farkındalığın bireysel düzeyde karşılık bulmasının somut bir örneğini oluşturmaktadır. Türkiye’den uzun yıllar önce çıkarılan bir kültür varlığının, ülkemizin bu alandaki çalışmalarına ilişkin haberlerin de etkisiyle gönüllü olarak iade edilmesi, kültürel mirasın korunmasına yönelik yürütülen çalışmaların uluslararası kamuoyunda oluşturduğu etkinin bir yansımasıdır.