Avustralya'dan Gönüllü İade Alınan Kültür Varlıkları (10 ADET)

Avustralya’nın Sydney kentinde bulunan Chau Chak Wing Müzesi (eski adıyla Nicholson Müzesi) tarafından Anadolu kökenli olduğu değerlendirilen bir grup kültür varlığına ilişkin Bakanlığımız ile iletişime geçilmiştir.

Sydney’de ikamet eden bir kişinin, ülkemiz kökenli seramik eserlerden oluşan özel koleksiyonunu müzeye bağışlamak istediği, söz konusu eserlerin bağışçının ebeveynleri tarafından 1960’lı yıllarda gerçekleştirilen seyahatler sırasında satın alındığı, ancak eserlerin edinimine ilişkin herhangi bir yasal sahiplik belgesinin bulunmadığı bildirilmiştir.

Chau Chak Wing Müzesi Antik Eserler ve Arkeoloji Kıdemli Küratörü Dr. Melanie Pitkin tarafından, müzenin 1990’lı yıllarda söz konusu eserleri ödünç alarak araştırmalar yapmış olduğu ancak eserlerin müzeye bağışlanma sürecinde yasal edinimine ilişkin belgelerin bulunmaması nedeniyle, eserlerin geleceğine yönelik sorumlu ve etik bir yaklaşım belirlenebilmesi amacıyla
Bakanlığımız ile iletişime geçilmiş ve süreç hakkında rehberlik talep edilmiştir. Ayrıca, söz konusu eserlerin sahibi tarafından Türkiye Cumhuriyeti’ne iade edilmek istendiği de ifade edilmiştir.

Bakanlığımız uzmanlarınca gerçekleştirilen incelemeler sonucunda eserlerin Hacılar, Çatalhöyük, Assos, Pergamon, Efes, Mersin ve Side kökenli olduğu değerlendirilmiştir. Bahse konu eser grubu içerisinde Roma Dönemi’ne ait 2 unguentarium, 2 terrakotta kandil ve 1 insan biçimli terrakotta figürin başı; Erken Tunç Çağı’na ait 1 süzgeçli testi, 1 terrakotta tek kulplu testi ile 2 maşrapa; Klasik Dönem’e (MÖ 4. yüzyıl) tarihlendirilen 1 kylix ve terrakotta seramik parçaları yer almaktadır.

Söz konusu eserler Sidney Başkonsolosluğumuzca teslim alınarak Dışişleri Bakanlığımız aracılığıyla ülkemize getirilmiş ve 31 Temmuz 2026 tarihinde Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğünde muhafaza altına alınmıştır.

Son yıllarda kültür varlıklarının gönüllü iadesine yönelik örneklerin artması, kültürel mirasın korunmasına ilişkin uluslararası farkındalığın güçlenmesinin yanı sıra Türkiye’nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele alanında yürüttüğü çalışmaların da bir sonucu olarak değerlendirilmektedir. Bakanlığımızca yürütülen araştırmalar ve uluslararası kurumlarla geliştirilen iş birlikleri, müzeler, koleksiyonerler ile ilgili kişi ve kurumlar nezdinde köken ve edinim geçmişine ilişkin duyarlılığın artmasına katkı sağlamaktadır. Bu yaklaşım, kültür varlıklarının geçmişinin daha dikkatli biçimde araştırılmasını teşvik etmekte ve ait oldukları ülkelere gönüllü olarak iade edilmelerine zemin hazırlamaktadır. Avustralya’dan gerçekleştirilen bu iade de, Türkiye’nin kültür varlıklarının korunması ve yasa dışı dolaşımının önlenmesi amacıyla uluslararası alanda yürüttüğü çalışmaların yarattığı farkındalığın ve bu alanda geliştirdiği etkin iş birliklerinin somut bir yansımasını teşkil etmektedir.