KÜLTÜR VARLIKLARI VE MÜZELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Ara

İngiltere’den İadesi Sağlanan İznik Çiniler (2 Adet) (2026)

        İngiltere’nin Cambridge şehrinde faaliyet gösteren Cheffins müzayede evinde satışa sunulan ve İstanbul ili sınırları içerisinde yer alan Sultanahmet Camii ile Rüstem Paşa Camii’nden çalındığı tespit edilen iki adet İznik çinisinin, Bakanlığımızın yürüttüğü girişimler neticesinde ülkemize iadesine karar verilmiştir.
        Bakanlığımız ile İçişleri Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı’nın koordinasyonunda yapılan girişimler neticesinde eserler müzayededen çekilmiş ve çinileri elinde bulunduran kişi eserleri ülkemize iade etmeyi kabul etmiştir.
        İstanbul Sultanahmet Camii’nden çalındığı belirlenen, 16. yüzyıla tarihlenen ve yaklaşık 25 × 25 cm ölçülerindeki İznik çini karo, müzayede kataloğunun ayrıntılı ve karşılaştırmalı biçimde incelenmesi sonucunda tespit edilmiştir. Klasik Osmanlı çini sanatının ayırt edici uygulama yöntemlerinden biri olan sır altı tekniğiyle üretilen eser, mavi-beyaz renk paletiyle bezenmiştir. Kompozisyon düzeni itibarıyla saz yolu üslubunu çağrıştıran ve hatayî tarzında kurgulanmış ulama özellikleri göstermektedir.
        Rüstem Paşa Camii’nden çalındığı tespit edilen ve yine 16. yüzyıla tarihlenen İznik çini karo ise ağırlıklı olarak hatayî motiflerinden oluşan zengin ve nitelikli bir bezeme programına sahiptir. Kompozisyonun merkezinde daha büyük ölçekli bir hatayî motifi yer almakta; bu ana unsur, simetri ekseni doğrultusunda düzenlenen daha küçük ölçekli hatayî motifleriyle çevrelenmektedir. Motiflerin üst kısımlarından yükselen lale bezemeleri, kompozisyona belirgin bir dikey hareket ve dinamizm kazandırmaktadır. Açık mavi ve beyaz renklerin hâkim olduğu söz konusu çini de sır altı tekniğiyle üretilmiş olup yaklaşık 25 × 25 cm ölçülerindedir.
        Bakanlığımız tarafından yürütülen “Yapay Zekâ Destekli Kültür Varlığı Tanımlama Projesi” kapsamında, kaçakçılığa konu ülkemiz kökenli kültür varlıklarının internet ortamında taranması ve arşivlenmesine yönelik olarak kullanılan TraceArt sisteminden yararlanılmış; bu kapsamda elde edilen veriler, Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivlerinden temin edilen bilgi ve belgeler ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü uzmanlarınca yürütülen kapsamlı, bilimsel ve teknik çalışmalarla birlikte değerlendirilmiştir. Söz konusu çinilerin tespiti, anılan kurumlar arası iş birliği ve çok yönlü inceleme süreci neticesinde mümkün olmuştur. Bu süreçte Türkiye Cumhuriyeti Londra Büyükelçiliği’nin ilgili makamlar nezdindeki girişimleri ve koordinasyon faaliyetleri de belirleyici rol oynamıştır.
        Eserler, ülkemize getirilerek Ankara Etnografya Müzesi’nde muhafaza altına alınmıştır.

          
                    İstanbul Sultanahmet Camii Çinisi



                  İstanbul Rüstempaşa Camii Çinisi