ABD’den İadesi Sağlanan Periblebtos Manastırı’na Ait Başmelek Mikail Betimli Mermer Sütun Başlığı (1 Adet) (2025)
ABD’den İadesi Sağlanan Periblebtos Manastırı’na Ait Başmelek Mikail Betimli Mermer Sütun Başlığı (1 Adet) (2025)
ABD’den İadesi Sağlanan Periblebtos Manastırı’na Ait Başmelek Mikail Betimli Mermer Sütun Başlığı (1 Adet) (2025)
Amerika Birleşik Devletleri’nde New York Metropolitan Sanat Müzesi koleksiyonunda bulunan, İstanbul ili Fatih ilçesi Samatya semtindeki Bizans Dönemi Peribleptos Manastırı’na ait mermer sütun başlığının yurdumuza iadesi sağlanmıştır.
Eserle ilgili olarak İstanbul Arkeoloji Müzesi kayıtlarında ve İstanbul IV Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü arşivinde yapılan incelemelerde, 1960’lı yıllarda Sulu Manastır civarında gerçekleştirilen inşaat çalışmaları sırasında kaçakçılık faaliyetlerinin yürütüldüğünü gösteren bir dilekçeye ulaşılmıştır. Bu kapsamda, söz konusu eserin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı, 1983 yılında ise New York Metropolitan Sanat Müzesi koleksiyonuna dâhil edildiği tespit edilmiştir. Eserin edinim sürecine ilişkin yürütülen inceleme sonucunda sütun başlığının herhangi bir yasal köken bilgisine dayanmadan müze koleksiyonuna girdiği ortaya konmuştur.
Yapılan bu tespitler doğrultusunda esere Manhattan Bölge Savcılığı tarafından el konulmuştur. İade kararının ardından Metropolitan Sanat Müzesi’nde üç ay süreyle sergilenen eser, 10 Aralık 2025 tarihinde müzede düzenlenen bir törenle Bakanlığımız yetkililerince teslim alınmış ve 13 Aralık 2025 tarihinde yurdumuza getirilmiştir. Köken araştırmaları (provenance research) sonucunda yürütülen süreç kapsamında Metropolitan Sanat Müzesi ile sağlanan iş birliği, kültür varlıklarının uluslararası hukuk ve etik çerçevede ele alınmasına yönelik ortak yaklaşımın sürdürülmesine katkı sağlamıştır.
Günümüzde İstanbul’un Fatih ilçesi Kocamustafapaşa Mahallesi, Samatya semtinde yer alan Peribleptos Manastırı, Meryem Ana’ya ithafen inşa edilmiş olup Bizans Dönemi’nin önemli dini yapıları arasında bulunmaktadır. Mimari özellikleri bakımından geç Bizans üslubunu yansıtan manastır, inşa edildiği dönemde imparatorluk ailesi mensuplarının mezarlarının da yer aldığı kutsal bir alan olarak kullanılmıştır. Osmanlı Dönemi’nde ise yakın çevresindeki su kaynağı sebebiyle halk arasında “Sulu Manastır” adıyla anılmıştır. Günümüzde alanda Surp Kevork Ermeni Kilisesi bulunmakta olup Peribleptos Manastırı’na ait özgün mimari kalıntılar mevcut yapıların alt kotlarında izlenebilmektedir.
1250–1300 yıllarına tarihlenen mermer sütun başlığı, Başmelek Mikail’i betimlemekte olup özgün bağlamında Peribleptos Manastırı’nın kilise iç mekânında mimari bir unsur olarak kullanılmıştır. Figüratif bezeme anlayışı ve işçilik özellikleri, eserin Geç Bizans Dönemi taş işçiliğinin nitelikli örnekleri arasında yer aldığını göstermektedir.
